นวดเท้าสุขภาพ ตอนที่2 จุดสะท้อนบนฝ่าเท้า

 

ทฤษฎีการแบ่งโซนของพลัง10โซน

ในปี ค.ศ.1920 ด็อกเตอร์วิลเลี่ยม เอช ฟริตซ์เจอราลด์ แพทย์ชาวอเมริกันผู้เชี่ยวชาญด้านสรีระวิทยาและประสาท ได้แต่งตำราชื่อ รีเฟลกวิทยา หรือการรักษาตามโซน เผยแพร่ไปในวงการแพทย์แผนปัจจุบัน โดยมีแนวคืดว่าคนเราดำรงอยู่ด้วยพลังงานชีวิต ๙งจะวิ่งไปตามช่องทางเดิน และร่างกายคนเรายังถูกแบ่งเป็นโซนของพลัง 10โซน แยกร่างกายตั้งแต่ศรีษะจรดเท้า  ซื่งแพทย์สามารถให้การรักษาและป้องกันตามเส้นทางเดินพลังนี้ได้ เชื่อว่าพลังมีการไหลอย่างสม่ำเสมอไปตามเส้นทางต่างๆในร่างกาย และไปจบลงที่แห่งหนึ่งแห่งใดก็เกิดเป็นจุดกดหรือจุดสะท้อนพลังขึ้นที่มือและเท้า เมื่อพลังนี้ไหลไปได้ไม่ติดขัด ก็ช่วยให้คนเรามีสุขภาพดี แต่เมื่อใดก็ตามที่พลังถูกขัดขวาง หรือเกิดภาวการณ์ไหลติดขัดก็ย่อมเกิดโรคได้ ซึ่งตรงกับหลักการแพทย์แผนไทยที่ว่าร่างกายคนเราจะต้องมีกระแสเลือดไหลเวียนโดยอาศัยลมพาไป เมื่อใดที่เลือดไม่เดินย่อมหมายถึงลมติดขัด จึงก่อให้เกิดความเจ็บป่วยขึ้นมา ซึ่งการรักษาทำได้โดยการนวด

ความรู้เรื่องโซนพลัง10โซน ที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้ได้รับการพัฒนาความรู้จาก ยูนีช อิง แฮม ซึ่งเป็นผู้ช่วยแพทย์ชาวอเมริกัน เขาพบว่า เท้าจะต้องตอบสนองต่อการกดได้ดีกว่ามือ และถือว่าเท้าเป็นส่วนหลักในการรักษา

ในปี ค.ศ.1935พยาบาลชาวสวิตเซอร์แลนด์ ได้เขียนบทความเกี่ยวกับการคลายจุดฝ่าเท้า และได้ยังเผยแพร่เข้ามายังประเทศจีน นอกจากนี้ยังพบว่ามีบาทหลวงชาวสวิตเซอร์แลนด์ได้กล่าวถึงวิธีการรักษาด้วยการคลายจุดบนฝ่าเท้า

จากประวัติศาสตร์หลักฐานการนวดเท้าที่ปรากฏนี้แสดงให้เห็นว่ารากฐานการนวดเท้าน่าจะมาจากประเทศจีน แล้วเผยแพร่ไปยังประเทศต่างๆทั่วโลก โดยเฉพาะแถบตะวันตก ในสมัยที่จีนถูกชาติตะวันตกครอบครองกระทั่งมีชาวตะวันตกหลายคนได้เขียนตำราเกี่ยวกับการนวดฝ่าเท้าแล้วพิมพ์เผยแพร่ไปทั่วโลก โดยเฉพาะในประเทศสวิตเซอร์แลนด์

แต่สำหรับประเทศจีนเองกลับขาดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง แม้จะได้มีการส่งหมอจีนไปเรียนเรื่องรีเฟลกวิทยาที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ แต่ก็ไม่ได้ปรับปรุงพัฒนาสานต่อ จึงทำให้ภูมิปัญญาการนวดเท้าของจีนเงียบหายและลดบทบาท ในขณะที่ประเทศในโลกตะวันตกได้มีการพัฒนาค้นคว้าอย่างต่อเนื่อง และได้จัดตั้งเป็นสถาบันเกี่ยวกับการนวดและรักษาเท้าขึ้น มากกว่า 30ประเทศทั่วโลกในเวลานี้

การแบ่งโซนพลัง10โซน (ในมุมมองของอาจารย์)

  การแบ่งโซนพลัง10โซน ที่เท้า เท้าซ้ายมี 5โซน และเท้าขวามี5โซน โดยแบ่งตามนิ้วเท้าทั้ง5นิ้ว โดยให้นิ้วหัวแม่เท้าเป็นโซนที่1 นิ้วชี้เป็นโซนที่2  นิ้วกลางเป็นโซนที่3  นิ้วนางเป็นโซนที่4 และนิ้วก้อยเป็นโซนที่5 ตามลำดับด้านในออกไปด้านนอก โดยที่เราแบ่งขาแต่ละข้างตามยาวจากขอบขาด้านในออกไปถึงขอบขาด้านนอกได้เป็น5ช่องหรือ 5โซน โดยด้านในสุดเป็นโซนที่1 แล้วถัดออกไปทางด้านนอกตามลำดับโดยให้โซนด้านนอกสุดเป็นโซนที่5    และแบ่งร่างกายท่อนบนออกเป็น2ซีก คือซีกซ้าย และซีกขวา โดยใช้แกนกลางลำตัวเป็นตัวแบ่ง เช่น แนวฝีเย็บ สะดือ กึ่งกลางอก ลูกกระเดือก สันจมูก หว่างคิ้ว และกึ่งกลางกระดูกสันหลัง โดยแบ่งพื้นที่ร่างกายออกเป็นซีกซ้าย5โซน และซีกขวา 5โซน โดยโซนที่1อยู่ชิดแกนกลางร่างกาย และถัดออกไปด้านข้างเป็นโซนที่2 ถึงโซนที่5ตามลำดับ โดยให้แกนกลางลำตัวและขอบขาด้านในเป็นแนวเดียวกับขอบเท้าด้านใน และขอบลำตัวด้านนอก ขอบขาด้านนอกเป็นแนวเดียวกับขอบเท้าด้านนอก

ความสัมพันธ์ของจุดบนฝ่าเท้า กับอวัยวะต่างๆในร่างกาย

เมื่อเราตั้งฝ่าเท้าขึ้น เปรียบเหมือนร่างกายมนุษย์ ซึ่งแบ่งออกตามแนวขวางได้เป็น 4ส่วน คือ ส่วนศรีษะ ส่วนทรวงอก ส่วนช่องท้อง และส่วนบริเวณเชิงกราน โดยเราแบ่งฝ่าเท้าในแนวขวางออกเป็น 4ส่วนเช่นกัน

1.ส่วนที่หนึ่งตั้งปลายนิ้วเท้าลงมาถึงโคนนิ้วทั้ง5นิ้ว จะมีความสัมพันธ์กับอวัยวะบนศรีษะลงมาถึงคอและบ่า เช่น โพรงอากาศใต้หน้าผาก สมอง ตา จมูก หู และคอ เป็นต้น แต่จุดสะท้อนบนฝ่าเท้าของส่วนศรีษะตั้งแต่ท้ายทอยหรือกำด้นขึ้นไป ส่วนศรีษะด้านขวาจะอยู่บนเท้าซ้าย และส่วนศรีษะด้านซ้ายจะอยู่บนเท้าขวา

2.ส่วนที่สองตั้งแต่ข้อกระดูกโค่นนิ้วเท้าถึงกลางฝ่าเท้า จะมีความสัมพันธ์กับอวัยวะในช่องอกหรือทรวงอก เช่น ปอด หัวใจ ตับ ม้าม และต่อมธัยมัส เป็นต้น

3.ส่วนที่สามตั้งแต่กลางฝ่าเท้าถึงขอบส้นเท้าด้านหน้า จะมีความสัมพันธ์กับอวัยวะในช่องท้อง เช่น กระเพาะ ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่

4.ส่วนที่สี่ตั้งแต่ขอบส้นเท้าด้านหน้าไปถึงขอบส้นเท้าด้านหลัง จะมีความสัมพันธ์กับอวัยวะ เช่นระบบปัสสาวะ ระบบสืบพันธุ์ และระบบขับถ่าย

จุดเกี่ยวกับอวัยวะต่างๆที่เท้า

จุดอวัยวะที่ฝ่าเท้า

จดที่1 สมองใหญ่ กึ่งกลางข้อนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่2 โพรงอากาศใต้กระดูกหน้าผาก ปลายนิ้วเท้าทั้งห้า

จุดที่3 สมองน้อย กึ่งกางข้อนิ้วหัวแม่เท้าเบี่ยงมาทางง่ามนื้วเล็กน้อย

จุดที่4 ต่อมใต้สมอง บริเวณตรงกลางเนินหน้านิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่5ขมับ เส้นประสาทสมองคู่ที่ห้า  บริเวณด้านข้างของเนินหน้านิ้วหัวแม่เท้าด้านชิดนิ้วชี้

จุดที่6 จมูก  บริเวณด้านข้างของเนินหน้านิ้วหัวแม่เท้าด้านขอบเท้าด้านใน

จุดที่7คอ  บริเวณคอนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่8 ตา  บริเวณคอนิ้วชี้ และคอนิ้วกลาง

จุดที่9 หู   บริเวณคอนิ้วนาง และคอนิ้วก้อย

จุดที่ 11 กล้ามเนื้อหัวไหล่ ลำตัวด้านหลัง  บริเวณโคนนิ้วกลาง

จุดที่12 ต่อมธัยมัส  เส้นแนวแบ่งเนินเท้าระหว่างนิ้วหัวแม่เท้ากับนิ้วชี้และเส้นใต้เนินเท้าแนวนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่13ต่อมพาราธัยรอยด์   บริเวณขอบเท้าด้านในโคนนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่14 ปอดและหลอดลมขั้วปอด  บริเวณเนินเท้าโซนนิ้วนางและโซนนิ้วก้อยครึ่งหนึ่ง

จุดที่15 กระเพาะอาหาร บริเวณใต้เส้นเนินเท้า โซนนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่16 ลำไส้เล็กส่วนต้น บริเวณต่อเนื่องลงมาจากจุดที่15

จุดที่17ตับอ่อน บริเวณกึ่งกลางระหว่างจุดที่15 กับจุดที่16

จุดที่18 ตับ บริเวณใต้เส้นเนินเท้าเล็กน้อยโชนนิ้วนางและโซนนิ้วก้อย(เท้าขวา)

จุดที่ 19 ถุงน้ำดี บริเวณด้านล่างของจุดที่18แต่อยู่ในโซนนิ้วนาง

จุดที่20 จุดรวมประสาท พื้นที่บริเวณระหว่างแนวกลางฝ่าเท้ากับแนวใต้เนินเท้าอยู่ในโซนนิ้วชี้

จุดที่21 ต่อมหมวกไต บริเวณเหนือจุดที่22 ใต้เส้นเนินเท้าระหว่างโซนนิ้วชี้กับโซนนิ้วกลาง

จุดที่22 ไต พื้นที่บริเวณระหว่างแนวกลางฝ่าเท้ากับแนวใต้เนินเท้าอยู่ในโซนนิ้วกลาง

จุดที่23 ท่อไต บริเวณต่อเนื่องจากจุดที่22ลงมาถึงแนวกึ่งกลางฝ่าเท้าแต่อยู่ในโซนนิ้วชี้

จุดที่24 กระเพาะปัสสาวะ  บริเวณขอบเท้าด้านในตรงกับเส้นขอบส้นเท้าด้านหน้า

จุดที่25 ลำไส้เล็กส่วนกลางและปลาย พื้นที่ตรงกลางระหว่างจุดที่29 จุดที่28 จุดที่26และจุดที่32 เป็นพื้นที่ตรงกลางระหว่างแนวกึ่งกลางฝ่าเท้ากับแนวขอบส้นเท้าด้านหน้า มีพื้นที่ตั้งแต่ขอบเท้าด้านในไปจนถึงโซนนิ้วกลาง

จุดที่26 ไส้ติ่ง ต่อจากจุดที่28เข้ามาด้านในโซนนิ้วนางถึงแนวขอบส้นเท้าด้านหน้า (เท้าขวา)

จุดที่27 ลิ้นปิดเปิดระหว่างลำไส้เล็กตอนปลายกับลำไส้ใหญ่ตอนต้น จุดที่อยู่ชิดด้านบนของจุดที่26

จุดที่28 ลำไส้ใหญ่ขาขึ้น ต่อจากจุดที่29โซนนิ้วก้อยลงมาถึงแนวขอบส้นเท้าด้านหน้า (เท้าขวา)

จุดที่29 ลำไส้ใหญ่ส่วนขวาง   บริเวณชิดใต้แนวกึ่งกลางฝ่าเท้าเรื่มตั้งแต่ขอบเท้าด้านในออกไปจนถึงโซนนิ้วนาง

จุดที่30 ลำไส้ใหญ่ขาลง  ต่อจากจุดที่29โซนนิ้วก้อยลงมาถึงแนวขอบส้นเท้าด้านหน้าแล้วเลี้ยวเข้ามาด้านในจนถึงโซนนิ้วกลาง (เท้าซ้าย)

จุดที่31 ลำไส้ใหญ่ส่วนตรง  ต่อจากจุดที่30 เข้ามาด้านในโซนนิ้วชี้ถึงแนวขอบส้นเท้าด้านหน้า (เท้าซ้าย)

จุดที่32 ทวารหนัก บริเวณที่ต่อจากจุดที่31 เข้ามาด้านในโซนนิ้วหัวแม่เท้าข้ามแนวขอบส้นเท้าด้านหน้าลงมาเล็กน้อย (เท้าซ้าย)

จุดที่33 หัวใจ  บริเวณใต้เส้นเนินเท้าเล็กน้อยโชนนิ้วนางและโซนนิ้วก้อย(เท้าซ้าย)

จุดที่34 ม้าม บริเวณต่อจากจุดที่33ลงมาอยู่ในแนวระหว่างโชนนิ้วนางและโซนนิ้วก้อย(เท้าซ้าย)

จุดที่36 อัณฑะ หรือรังไข่ บริเวณกึ่งกลางส้นเท้า

จุดที่53 กระดูกคอ บริเวณขอบเท้าด้านในแนวคอนิ้วหัวแม่เท้า

จุดอวัยวะที่เท้าด้านใน

จุดที่49 ต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบ เหนือข้อพับเท้าด้านใน

จุดที่40 ต่อมน้ำเหลืองบริเวณตอนล่างของร่างกาย(ช่องท้อง) รอยพับข้อเท้าด้านในตรงกับโซนหัวแม่เท้า

จุดที่38 ข้อสะโพก หรือสลักเพชร ขอบใต้ตาตุ่มด้านใน

จุดที่61 กระดูกซี่โครง บริเวณหลังเท้าเหนือแนวคาดกึ่งกลางหลังเท้าตรงกับโซนนิ้วหัวแม่เท้า กับโซนนิ้วกลาง

จุดที่54 กระดูกสันหลังช่วงอก เหนือขอบเท้าด้านในช่วงเส้นใต้เนินเท้าถึงกลางเส้นกลางเท้า

จุดที่55 กระดูกสันหลังช่วงเอว  เหนือขอบเท้าด้านในช่วงเส้นกลางเท้าถึงแนวส้นเท้าด้านหน้า

จุดที่56กระดูกกระเบนเหน็บและกระดูกก้นกบ เหนือขอบเท้าด้านในช่วงแนวส้นเท้าด้านหน้าถึงแนวกี่งกลางส้นเท้า

จุดที่6 จมูก  ข้างนิ้วหัวแม่เท้าอยู่เหนือข้อนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่53 กระดูกสันหลังช่วงคอ ด้านข้างบริเวณข้อนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่13 ต่อมพาราธัยรอยด์  ด้านข้างแนวโคนนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่24 กระเพาะปัสสาวะ ขอบเท้าด้านเหนือแนวขอบส้นเท้าด้านหน้า

จุดที่51 ท่อปัสสาวะ ช่องคลอด หรือองคชาต ตั้งอยู่ระหว่างขอบเท้าด้านในส่วนส้นเท้ากับตาตุ่มด้านใน

จุดที่50 ต่อมลูกหมาก หรือ มดลูก  บริเวณใต้ตาตุ่มด้านในเยื้องมาด้านหลังตาตุ่ม

จุดที่57 กระดูกก้นกบด้านใน ขอบเท้าด้านในส่วนส้นเท้าส่วนหลังถึงด้านหลังของส้นเท้า

 

จุดอวัยวะที่เท้าด้านนอก

จุดที่39 ต่อมน้ำเหลืองบริเวณตอนบนของร่างกาย บริเวณพับข้อเท้าด้านหน้าตรงกับโซนนิ้วนาง

จุดที่44 กระบังลม บริเวณคาดขวางกึ่งกลางหลังเท้าตั้งแต่แนวนิ้วหัวแม่เท้าไปถึงแนวนิ้วก้อย

จุดที่43 ทรวงอก หลังเท้าโซนนิ้วกลางและนิ้วนางตั้งแต่โคนนิ้วไปถึงแนวที่ตรงกับเส้นใต้เนินเท้า

จุดที่42 เกี่ยวกับการทรงตัว หรือหูชั้นใน  หลังเท้าแนวระหว่างโซนนิ้วนางกับโซนนิ้วก้อย ตั้งแต่โคนนื้วขึ้นไปอีกเล็กน้อย

จุดที่59 สะบัก บริเวณหลังเท้าโซนนิ้วก้อยตั้งแต่โคนนิ้วก้อยขึ้นไปจนผ่านแนวคาดกึ่งกลางหลังเท้าไปเล็กน้อย

จุดที่10 ไหล่ บริเวณขอบเท้าด้านนอกแนวโคนนิ้วก้อย

จุดที่60 ข้อศอก บริเวณขอบเท้าด้านนอกตรงกับแนวคาดกึ่งกลางหลังเท้า

จุดที่35 เข่า บริเวณขอบเท้าด้านนอกตรงกับแนวเส้นขอบเท้าด้านหน้าถึงกลางส้นเท้า

จุดที่36 อัณฑะ หรือรังไข่ บริเวณเท้าด้านนอกใต้ตาตุ่มด้านนอกเยื้องมาด้านหลังตาตุ่ม

จุดที่38 ข้อสะโพกและสลักเพชร บริเวณรอบชิดใต้ตาตุ่มด้านนอก

จุดที่58 กระดูกก้นกบด้านนอก บริเวณขอบเท้าด้านนอกตั้งแต่แนวกื่งกลางส้นเท้าไปถึงด้านหลังของส้นเท้า

จุดที่37 ท้องน้อยและการผ่อนคลายท้องน้อย บริเวณแนวขาด้านนอกข้างเอ็นร้อยหวาย

 

จุดอวัยวะที่หลังเท้า

จุดที่48 หลอดลมและกล่องเสียง บริเวณหลังเท้าแนวระหว่างนิ้วหัวแม่เท้ากับนิ้วชี้ตั้งโคนนิ้วขึ้นมาจนเกือบจะถีงแนวคาดกึ่งกลางหลังเท้า

จุดที่41 ต่อมน้ำเหลืองบริเวณทรวงอก  บริเวณหลังเท้าแนวระหว่างนิ้วหัวแม่เท้ากับนิ้วชี้เข้ามาในโซนนิ้วชี้ครึ่งหนึ่งตั้งโคนนิ้วขึ้นมาจนเกือบจะถีงแนวคาดกึ่งกลางหลังเท้า

จุดที่45 ทอมซิลล์ บริเวณด้านหลังคอนิ้วหัวแม่เท้า

จุดที่46 ขากรรไกรล่าง บริเวณหลังนิ้วหัวแม่เท้าตั้งแต่ข้อนิ้วหัวแม่เท้าไปถึงกี่งกลางระหว่างข้อนิ้วหัวแม่เท้ากับโคนเล็บ

จุดที่47 ขากรรไกรบน บริเวณหลังนิ้วหัวแม่เท้าเหนือโคนเล็บ